Prof. Krystyna Stamirowska-Sokołowska (1939–2025)
16 października 2025 r. odeszła prof. dr hab. Krystyna Stamirowska-Sokołowska z Instytutu Filologii Angielskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego – wybitny naukowiec, specjalistka w zakresie współczesnej powieści angielskiej, autorytet dla wielu pokoleń anglistów, a także jedna z inicjatorek powstania PASE i wieloletnia członkini naszego stowarzyszenia.
Całe życie naukowe i zawodowe Profesor Stamirowskiej było związane z Uniwersytetem Jagiellońskim. Studiowała filologię angielską w latach 1958-63, a równolegle podjęła studia filozoficzne na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ. Wiedza z zakresu filozofii niewątpliwie przyczyniała się do jej odkrywczych interpretacji literatury, imponujących erudycją, logiką i dyscypliną intelektualną.
Po ukończeniu studiów została zatrudniona jako asystent w ówczesnej Katedrze Filologii Angielskiej UJ w 1966 roku, przechodząc kolejne etapy kariery naukowej aż do uzyskania tytułu profesora. Odeszła na emeryturę w roku 2011, po ponad 45 latach pracy. Pełniła m.in. funkcje Dyrektora i Zastępcy Dyrektora Instytutu Filologii Angielskiej UJ oraz utworzyła Zakład Literatury i Kultury Brytyjskiej XX i XXI wieku, którym kierowała przez siedemnaście lat.
Obszary badań Profesor Stamirowskiej obejmowały modernizm i jego kontynuacje we współczesnej literaturze, teorię literatury (zwłaszcza problematykę recepcji dzieła literackiego), konteksty kulturowe współczesnej powieści, kwestie tożsamości jednostkowej i zbiorowej. Prawie wszystkie jej publikacje dotyczą dwudziestowiecznej powieści angielskiej. Szczególne miejsce w dorobku Pani Profesor zajmuje monografia B.S. Johnson’s Novels: A Paradigm of Truth(Universitas 2006) oraz seria artykułów na temat twórczości Kazuo Ishiguro.
Inne istotne publikacje to monografia autorska Representations of Reality in the Post-war English Novel 1957−1975(Universitas 1992), redagowane monografie zbiorowe adresowane do polskiego czytelnika: Współczesna powieść brytyjska: Szkice (Universitas 1997) oraz Historia, fikcja, (auto)biografia w powieści brytyjskiej XX wieku (Universitas 2006), a także współredagowana antologia Images of English Identity 1800−1960 (Universitas 1998).
W sumie lista publikacji Pani Profesor liczy około stu pozycji, wliczając w to dwie monografie autorskie, pięć monografii redagowanych lub współredagowanych, skrypty do nauczania literatury, artykuły naukowe i rozdziały w książkach, recenzje, artykuły popularyzatorskie, opracowania redakcyjne dzieł literatury angielskiej (głównie dla Wydawnictwa Literackiego), tłumaczenia tekstów naukowych, hasła do Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN, Encyklopedii Literatury PWN, Słownika Pisarzy Angielskich i Amerykańskich.
Profesor Stamirowska była aktywną członkinią stowarzyszeń naukowych: Komisji Neofilologicznej PAU, European Society for the Study of English (ESSE), Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Joseph Conrad Society i B.S. Johnson Society. Częścią jej trwałego wkładu w rozwój polskiej anglistyki był jej udział w powstaniu Stowarzyszenia Nauczycieli Akademickich Filologii Angielskiej PASE w 1991 roku. Bardzo zależało jej na integracji środowiska naukowego oraz otwarciu polskiej anglistyki na współpracę międzynarodową. Czynnie angażowała się w prace Zarządu PASE i reprezentowała polskich anglistów podczas założycielskiej konferencji European Society for the Study of English w Norwich.
Pani Profesor uczestniczyła w kilkudziesięciu konferencjach i kongresach krajowych i międzynarodowych; prowadziła wykłady gościnne na uniwersytetach polskich i zagranicznych (London, Liverpool, St Andrews, Canterbury, Paris, Bordeaux, Angers, Nancy, Saragossa, Salzburg, Kassel, Erlangen, Regensburg). Kierowała i/lub uczestniczyła w kilku projektach badawczych we współpracy z anglistykami w kraju i za granicą. Miała również imponujące osiągnięcia w kształceniu nowych pokoleń anglistów: wypromowała 13 doktorów i około 140 magistrów.
Profesor Stamirowska została pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
dr hab. Bożena Kucała, prof. UJ